Họ Giáo Ngói [Kỷ yếu]

GIÁO HỌ NGÓI
GIÁO XỨ NAM LỖ
“Máu Tử Đạo nở người đồng đạo,
Lòng hy sinh gây chí trường sinh”.

Ngói trước đây là nơi “ Tù Đạo,” nơi giam giữ những người Kitô hữu thời vua Tự Đức cấm Đạo. Theo cuốn VƯỜN VẠN TUẾ THÁI BÌNH, thì nhờ gương sáng và sự hy sinh của các vị Tử đạo chịu giam giữ trên mảnh đất này, mà có một số người ở đây đã theo Đạo. Dần dần thành một họ đạo. Họ Thổ Khối.

Thổ Khối, nay là họ giáo Ngói. Họ giáo Ngói nằm trên địa bàn thôn Tân Tiến, xã Hợp Tiến, cùng xã với họ Nhà xứ và cách Nhà xứ chừng 2 km về phía Đông Nam.

Sử ký Địa phận Trung, xuất bản năm 1916 ghi lại : năm 1908 khi thành lập Giáo xứ Nam Lỗ, thì họ Ngói đã là một họ Bổn đạo mới. Với tên họ Thổ Khối và năm 1916 có 30 nhân danh.
Có lẽ vào thời cha già Thiêm coi sóc, họ giáo đã nhận Á thánh Phêrô Nguyễn Bá Tuần linh mục tử đạo làm quan thầy. Và lễ kính Ngài vào ngày 15-7, ngày Ngài được phúc tử đạo (15-7-1838).
Năm 1978, nhà thờ Kinh Môn bị tháo dỡ, tượng Thánh Phêrô của nhà thờ này được rước về đây. Và lễ quan thầy hằng năm mừng kính vào ngày 29-6, lễ kính hai thánh Tông đồ.

Những thăng trầm của một họ Bổn đạo mới.

Nguyên tên gọi “Ngói” dường như đã nói lên một nét gì đó trong hoàn cảnh sống đạo của cộng đoàn nhỏ bé này. Vài chục người công giáo nghèo khó sống trong một làng thuần nông và giữa một cánh đồng. Đường ra, lối vào nhỏ bé. Ngôi nhà thờ cũng nhỏ bé.

Lúc đầu khi mới thành lập, nhà thờ họ giáo được xây dựng với 4 gian nhà lợp rạ, sau bị mưa gió làm sập đổ. Thời cha già Sùng coi xứ và cụ Bôn làm trùm họ, đã xây dựng lại với 5 gian nhà gạch: dài 11 mét, rộng 4 mét lợp ngói. Họ giáo lúc này đã đi vào nề nếp. Bà con giáo dân phấn khởi, đạo được sáng danh nên đã có thêm 2 gia đình gia nhập đạo.
Cũng như bao cộng đoàn khác, họ Ngói cũng có những giây phút bi thương. Kẻ mất người còn, kẻ đi người ở. Biến cố 1954, một số gia đình trong họ giáo đã di cư vào Nam, như gia đình bà cụ trùm Bôn, ông phó Nghĩa và một vài gia đình khác. Số người ở lại còn quá ít : 5 gia đình gồm 21 nhân danh.
Đến 1976 lại có 2 gia đình đi vào Nam xây dựng kinh tế mới. Họ giáo đã nhỏ bé thưa thớt, lại càng thưa thớt hơn. Họ Ngói - Thổ Khối
Ngôi nhà thờ với thời gian, đã xuống cấp trầm trọng. Nhưng vì kinh tế khó khăn, ít người, hơn nữa khó khăn cả về mặt xã hội nên nhà thờ không tu bổ được: tường hỏng, dột nát, mưa gió bà con không dám vào nhà thờ để cầu nguyện.
Năm 1993, họ giáo có 5 gia đình, gồm 21 nhân danh và ông Phêrô Trương Văn Kỳ làm trùm họ. Được ơn Chúa thương, Cha Chính Giuse Bùi Văn Cẩm, phụ trách giáo xứ, ngài đã cho tiền và giáo dân đóng gạch, đốt được 2 vạn rưỡi viên gạch và 2 vạn viên ngói. Ông trùm đi hành khất xin trong giáo xứ: người cho cây que, người cho tiền, người cho thóc. Ban hàng xứ và nhà xứ quan tâm đỡ đầu, đã đến giúp xây dựng lại được 5 gian nhà: dài 12 mét, rộng 4 mét. Hai bên hông cạnh gian thánh làm mái bê tông. Lễ khánh thành có các cha về dâng thánh lễ đồng tế. Bà con giáo dân phấn khởi tối sớm lại có nơi để cầu nguyện.
Từ năm 1996, cha Giuse Trần Đức Hạnh phụ trách giáo xứ, họ giáo có Thánh lễ nhiều hơn. Trước khi đi Cao Bằng, ngài đã xin cho họ giáo một dự án nhỏ. Và năm 2001, thời điểm cha Phêrô Nguyễn Kiêm Toàn phụ trách, họ giáo đã tu sửa ngôi thánh đường và ổn định khuôn viên nhà thờ.
Ngày 12 tháng 7 Năm 2002, cha Đaminh Nguyễn Văn Quát về phụ trách giáo xứ, họ giáo có nhiều đổi thay. Cha xứ quan tâm thường xuyên đến dâng thánh lễ và nhu cầu của giáo họ mỗi ngày một tăng. Năm 2004, ông trùm Kỳ qua đời. Ông Phêrô Trương Văn Hoạt lên làm trùm. Giáo họ đang phấn đấu để củng cố thêm về cơ sở vật chất cũng như tinh thần, nhưng gặp rất nhiều khó khăn.
Hiện tại, họ Ngói có 11 gia đình và 33 khẩu.
Ước mong mồ hôi nước mắt và nhất là những giọt máu đào của các bậc tiền bối đã thấm xuống nơi đây sẽ làm trổ sinh nhiều bông hạt trên Quê hương này.