Họ An Thái [Kỷ yếu]

GIÁO HỌ AN THÁI
Xứ Nam Lỗ

Nằm trên triền sông Tiên Hưng, và bờ bên kia là Nhà xứ Nam Lỗ, làng An Thái trải dài như cùng con sông uốn mình bao quanh Nhà thờ xứ. Trong ngôi làng an bình và thư thái này có một họ đạo và một ngôi nhà thờ rất nên thơ. Nhà thờ họ An Thái.
Làng An Thái thuộc tổng An Lạc, huyện Tiên Hưng, tỉnh Thái Bình. Và nay là thôn An Thái, xã Mê Linh, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình.

Hạt giống Tin Mừng mới được gieo vào nơi đây và trổ sinh rất tốt đẹp.

Cuối Thế kỷ 19, mới có một gia đình công giáo. Gia đình cụ Đaminh Trần Văn Thứ (cụ Hậu Thứ), cụ bà là Maria Nguyễn Thị Đang, với hai người con trai và một người con gái là cụ Lang Khiêm và cụ Chánh Lễ và bà trùm Phúc. Các cụ làm nghề lang thuốc, cứu chữa được nhiều người. Vả lại các cụ là người phúc đức, nên được dân làng mến chuộng. Cụ bà lại rửa tội được nhiều trẻ em và người lớn hấp hối. Một số sau này bình phục đã theo Đạo. ít lâu sau lại có gia đình cụ Đaminh Bôi, cụ Đaminh Dựa là em ruột cụ Hậu Thứ và Đaminh Nghĩa từ Tịnh Xuyên đến định cư. Tiếp đó lại có một số gia đình các cụ khác nữa tới đây. Đó là các cụ phó Tằng, cụ trùm Trinh, cụ trùm Chi, cụ Nhị, cụ cán Viêng, cụ cai Tề, cụ Hảo, cụ Thử, cụ Chuyên v.v…
Theo sử ký địa phận Trung xuất bản năm 1916, thì năm 1908 nơi đây đã hình thành một họ giáo tân tòng, họ An Thái thuộc về xứ Nam Lỗ. Cụ Hậu Thứ làm trùm và ngôi nhà thờ nhỏ bằng gỗ được dựng lên, trên mảnh đất diện tích 5 sào, do gia đình cụ tiến cúng. Nhà thờ này kính thánh Đaminh.
Năm 1916, họ tân tòng An Thái có 33 nhân danh. Cộng đoàn phát triển tốt đẹp. Sau cụ Hậu Thứ, đến các cụ trùm Thử, cụ trùm Khiêm, cụ trùm Nhung, cụ trùm Lễ, cụ trùm Trinh, cụ trùm Chi, cụ trùm Linh, cụ trùm Khoát, cụ trùm Huyên, cụ trùm Nghị…
Nhà thờ Họ Giáo

Năm 1944, dân họ đã lên tới 45 gia đình và gần 200 nhân danh. Ngôi nhà thờ đã trở nên chật hẹp. Với sự giúp đỡ của gia đình và con cái của cụ Hậu Thứ, ngôi nhà thờ mới được xây dựng. Ngôi nhà thờ cũ được bán cho Ninh Cường, Bùi Chu. Và mua nếp nhà thờ mới của Cát Bi, do thầy Triệu giới thiệu. Dân vùng Cát Bi tháo dỡ giùm, rồi đem gửi nơi nhà thờ Sâm Bồ ở Hải Phòng. Các cụ kể lại : nhà thờ Sâm Bồ đang xây dựng thì người Nhật bắt phá để xây dựng sân bay Cát Bi. Do đó họ mới bán cho mình với giá 42$. Cụ cố Vượng cũng tham gia tháo dỡ. Lúc đó cụ đang làm thư ký họ… Khi xây dựng nhà thờ An Thái thì gặp nạn đói. Họ giáo gặp khó khăn. Dân làng cũng như dân họ chết đói và phiêu bạt đến 1/3. Thợ làm phải ăn cháo. Ong phó Xoan làm phó cả, thợ thuyền thì thật là gian truân. Cây tháp Nhà thờ đang xây thì bị lún, không giám xây lên tầng nữa, phải ngưng tại đây, để xây chóp. Sau đó mua quả chuông Nam từ giáo xứ Phục Lễ về treo. Lúc này cụ trùm Linh làm trùm họ. Và ngôi nhà thờ mới này đã nhận Ông Thánh Giuse làm bổn mạng.
Nhà thờ vừa xây xong thì gặp nạn vỡ đê Hà Xá (1945), nước ngập hết móng nhà thờ, ngâm nhiều ngày mới rút. Tiếp đó, năm 1947 để chuẩn bị cho chiến dịch Tây Bắc, nhà thờ An Thái cũng như nhà thờ Khuốc đã trở thành kho chứa muối. Thời điểm này cụ trùm Khoát đương nhiệm. Cụ Huyên làm Chánh kiểm hàng xứ. Cụ Huyên đã, đề nghị để muối xa chân tường và chân cột. Tuy vậy muối vẫn làm hư hại lớn đến công trình nhà thờ. Và ảnh hưởng của nó vẫn kéo dài cho đến ngày hôm nay. Tường vẫn bị muối phá huỷ, áo bị rữa, mặc dù đã sửa chữa nhiều lần. Thêm vào đó do rung chuyển của bom đạn thời chiến tranh, tường bị nứt, kèo bị giãn. Độ đứng của tường đã bị rã ra ngoài ở hai gian cuối tới vài chục phân mét.
Năm 1954, cụ trùm Nghị đương nhiệm. Biến cố di cư, họ giáo ra đi quá đông. Chỉ còn lại 17 gia đình với 85 khẩu. Ông quản Lịch lên làm trùm chánh, ông Đức làm trùm phó. Tuy còn ít người nhưng trong họ vẫn duy trì sinh hoạt kinh sách hàng ngày và gìn giữ nguyên vẹn ngôi thánh đường cũng như 5 gian Nhà phòng, cho dù có gặp khắc nghiệt của thời tiết và nhiều khó khăn khác.
Thánh Lễ Quan Thầy

Năm 1958-1959, lát gạch nền nhà thờ và xây sân khấu cuối nhà thờ.
Năm 1963, các vì cuốn trong nhà thờ bị giãn. Cha già Uyên và Đức cha Trụ cho họ giáo 6 cây sắt phi 30 để khoá giằng các đầu cột lại. Lúc đó cụ Tạo làm trùm họ.
Năm 1968, nhà thờ bị sập cột và đổ hai gian đầu. Lúc đó chiến tranh bắn phá miền Bắc, Ông trùm Nghiên đương chức bị bệnh nặng và qua đời. Giáo dân phải chuyển tượng ảnh và đọc kinh dưới nhà phòng suốt 2 năm trời. Cụ Lâm lên làm trùm và phải 2 năm sau mới sửa lại được 2 gian đầu nhà thờ. Một điều cũng lấy làm lạ, là 2 lần khi giáo dân đọc kinh cầu nguyện trong nhà thờ khá đông, thì những miếng của vì kèo chắp mê bằng gỗ nặng hàng tạ từ trên đầu cột rớt xuống mà không trúng vào ai.

Năm 1978, ông trùm Trắc đương nhiệm. Trong họ lại có 4 hộ với 17 khẩu đi kinh tế mới ở Đắc Lắc. Cụ Tạo lại tiếp tục làm trùm. Thời điểm này có chính sách quy hoặch nông thôn. Một số gia đình xung quanh nhà thờ phải chuyển qua đê bên bờ sông. Miếu, Đình cũng chuyển hết đi nơi khác. Nhà nước đưa một đội máy ủi, máy gạt về san phẳng khu vực này thành ruộng cấy. Riêng ngôi nhà thờ thì khi máy ủi vào ủi bên hông nhà thờ và đưa đất xuống lấp ao. Đến đường ủi thứ hai thì máy bị chết máy. Nhân cơ hội đó, cụ Tạo đã đề nghị với lãnh đạo của đội máy về việc san ủi như vậy sẽ đổ nhà thờ. Họ trả lời là chỉ làm theo lệnh cấp trên, ông lên tỉnh mà hỏi. Cụ Tạo đã lên ngay huyện Đông Hưng gặp Công an và Mặt trận huyện. Các vị trả lời, ông cứ về đề nghị của ông chúng tôi sẽ điện về ngay. Khi cụ Tạo về đến nhà thì mọi sự đã được yên ổn. Vài ngày sau, đội máy cho chiếc máy khác đến kéo chiếc máy chết. Nhưng không phải kéo, chiếc máy ủi lại nổ máy và ra ngoài khu vực thánh đường. Từ đấy đến nay khu vực thánh đường được ổn định. Riêng có ruộng ở ngoài đồng thì bị xung công mất 2 sào 5 thước ở bờ La và 1 sào ở bờ sông gọi là Vườn Vải Ông Thánh, Bến Ông Thánh.
Năm 1983, nhà thờ bị giột nhiều và hư hỏng nặng. Cha chính Cẩm và Đức cha Bỉnh đã giúp họ giáo đảo lại toàn bộ mái ngói nhà thờ.
Cha Quý Hương

Năm 1984-1989 ông trùm Cường làm trùm, đã cho đảo mái ngói Nhà phòng.
Đầu năm 1990, ông Hiện làm trùm. Họ giáo gặp khó khăn. Vốn quỹ không còn gì. Trong khi nhà thờ lại hư hỏng nặng: mối xông toàn bộ hoành rui, không có khả năng đứng vững được nữa. Dân họ ra công làm gạch, ngói để sửa nhà thờ. Với sự giúp đỡ của cha chính Cẩm và Đức cha Phanxicô, họ giáo đốt được 5 vạn gạch và 2 vạn ngói, mua được 5 khối rưỡi gỗ lim. Nhờ vậy đã thay sửa được hoành rui hư hỏng và đảo lại được mái ngói.
Năm 1991, xây hai bờ tường bao khuôn viên nhà thờ.
Năm 1992 làm thêm 7 vạn gạch và năm 1993 xây 800m2 sân xung quanh nhà thờ cùng với dậu xung quanh sân.
Năm 1994, mua được quả chuông tây nặng 180 Kg. thời điểm này họ giáo có 31 gia đình và 131 nhân danh. Lúc này họ giáo hàng tuần thường xuyên có Thánh lễ.
Năm 1995, với sự giúp đỡ của ông bà Vân ( ở Hoa Kỳ) họ giáo làm bàn lễ mới, đóng toàn bộ cánh cửa nhà thờ, tủ áo lễ, một số ghế trong nhà thờ.
Năm 1996, ông Thấu lên làm trùm. Thời kỳ này cha Giuse M. Trần Đức Hạnh từ Thuần Tuý phụ trách giáo xứ. Họ giáo lại làm thêm 6 vạn gạch nữa để chuẩn bị xây Nhà giáo lý.
Năm 1997, đặt tượng Thánh Quan Thầy trên trước cuối nhà thờ, do ông bà Kỷ phúng.
Năm 1998, ông trùm Hiện lại tái nhiệm. Ông Ngưu tiếp tục làm thư ký họ khoá thứ ba (18 năm).
Năm 2000 đúc lại chuông và mua thêm một quả chuông mới, xây Nhà Giáo lý.
Năm 2004 lát toàn bộ gạch men trong nền nhà thờ, sửa sân khấu cuối nhà thờ, với sự hỗ trợ của cụ cố Vượng (ở Úc). Lúc này cha xứ Đaminh đã về xứ. Và ông trùm Oanh đương nhiệm khoá này, từ 15-8-2004 đến 15-8-2008.
Hiện nay trong họ còn 48 gia đình và 165 nhân danh, trên tổng số gần 1000 dân của làng An Thái.

Tiền nhân

Vài dòng sơ lược về họ giáo không thể nói hết được những nét đẹp của cộng đoàn này. Chúng ta có thể nói rằng: Họ giáo có được như ngày hôm nay, ngoài sự giúp đỡ của các đấng bậc, các ân nhân xa gần, còn có một yếu tố quan trọng là sự hy sinh cố gắng cao độ của các ban trùm cũng như bà con trong họ giáo qua mọi thời kỳ. Nhất là trong những giai đoạn khó khăn.

Nhờ lòng đạo đức nhiệt thành của tiền nhân và những hy sinh dân họ mà họ giáo tuy nhỏ và tân tòng mà nay cũng đã đóng góp cho Hội Thánh một số những người con ưu tú, đó là cha Giuse Nguyễn Thanh Liêm, đang phục vụ tại Úc châu. Thầy Đaminh Nguyễn Đức Trụ, đang tu học tại Úc. và các nữ tu: Dì Cêcilia Nguyễn Thị Thanh Thủy SRM, Dòng Đức Mẹ Từ Bi Brisbane, đang phục vụ tại Africa, Phi châu. Dì Mary Vũ Thuỳ Linh, Dòng Trinh Vương Việt Nam tại Úc, đang phục vụ tại Sydney. Ngoài ra còn một số mầm non ơn gọi đang phát triển.

Hy vọng với truyền thống tốt đẹp sẵn có, cộng đoàn An Thái sẽ lớn lên trong tình yêu Chúa mỗi ngày.

Hình ảnh họ Giáo: {Quý vị click dòng này coi hình ảnh}